“Mart dokuzunda çıra yak, bağ buda” atasözümüz vardır. Bu atasözü, baharın başladığını, martın dokuzunda bağların kesinlikle budanması gerektiğini, gündüz olmazsa gece çıra ışığında bu işin yapılması gerektiğini öğretir. Çiftçinin bunu neden Mart’ta yaptığını hiç sordunuz mu?

Hayat deneyiminiz ve doğa ve bahçenize ilişkin gözlemleriniz bunun nedenini artık size öğretmiş olmalı: Mart’ta çeşitli etmenler bir araya gelir. Ağaç ve çalılarda giderek artan canlılık ve büyüyen çalılarla birlikte daha uzun günler ve daha ılık gündüzler, erimiş kar ve kuruyan toprak, taze çiçekler ve ilk fideler görülür. Bunların hepsi ışık, ısı ve nem uyaranları arasındaki karmaşık bir etkileşime bağlıdır. Çok akademikleşmeden şu şekilde söyleyebiliriz: Çiftçi sezgilerini izler. Çünkü doğayla, özelliklede bitkilerle uğraşırken bir şey gerçekten önemlidir: Doğru şeyi doğru zamanda yapmak. Her şey de tek bir şeyle başlar: Toprak!

En iyi toprak işleme biçimi nedir?

Bahçe için her zaman geçerli olduğu üzere cevap basittir: Duruma göre değişir! Sonbahardan bu yana topraktaki yabani otlar temizlenmemişse ve toprak bahçe çöpüyle kaplıysa ya da sonbahar veya kış sebzelerinin kalıntıları toprak üzerindeyse, ilk olarak her şey kaldırılarak veya gömülerek toprak temizlenmelidir. Kış için tarhlara yeşil gübreyi dikkatli bir şekilde saçmışsanız, aynı prosedür geçerlidir. Bunun aksine, bahçe toprağınız kışı temiz ve düzenli bir alan olarak geçirdiyse, Mart yaklaşırken yalnızca tırmıklanması gerekir. Yeni bellediğiniz alanlar ilk olarak yağmur görmeli ve tırmıklamadan önce toprağın oturması için 2 hafta beklemelisiniz. Tırmıklamadan sonra toprak biraz kurur kurumaz geniş bir tırmıkla (ör. ağaç bir tırmık) toprağı düzleyin, kalan kesekleri ayırın ve iyi tırnaklı bir tırmıkla hepsini ezin. Artık tarh alanı ekim ve dikime hazırdır.

Dikkat edilmesi gereken bazı önemli ayrıntılar

Yukarıda belirtilen “Duruma göre değişir” ifadesi, doğal olarak toprak koşullarının gözlenmesini gerektirir. Bu çerçevede, ilkbaharda toprakla ilgilenirken, tınlı veya killi toprakların iri kum kullanılarak daha düzgün yapılması da tavsiye edilebilir. Toprağın katılık derecesine bağlı olarak, iki ila beş metre kare arasındaki tarh için yaklaşık 1 el arabası (yaklaşık 80 litre) kum iş görebilir. Diğer taraftan, toprak kumluysa kumu killi toprakla değiştirebilirsiniz.

Bahçe kireci hem kumlu, hem de killi toprak için bir sorundur. Kumlu topraklar sık sık kireçsiz kalır ve bu nedenle de (kireç içeriğini korumak için) ilkbaharda yaklaşık 50 g/m2’den 100 hatta 150 g/m2’ye kadar bahçe kireci eklemeniz gerekir. Killi toprakların da kirece ihtiyacı olabilir. Genel olarak, bahçe toprağınızın besin durumu, gübrelenmesi gerekenler ve çok fazla gübre ilave etme riski yaşadığınız yerlere yeterince açıklık getirmek için bir toprak analizi gerekir (her üç yılda bir yapılması yeterlidir). Bahçe toprakları genellikle çok fosforludur. Dolayısıyla, fosfor da ilave eden bileşik bir gübre, toprağınızı aşırı gübreleyebilir ve tam olarak bir para israfıdır. Ayrıca, 100 g/m2 kirecin toprağınızı 1 puan daha alkali yapabileceğini de lütfen unutmayın. Gördüğünüz gibi, konu toprak olunca yaptığınız veya yapmadığınız şeyler bunu amaçlasanız da amaçlamasanız da diğer parametreleri değiştirebilir. Toprak karmaşık bir organizmadır; ince tanecikler olmakla kalmayıp küçük bir evren oluşturur! Bu nedenle de toprak bu kadar heyecan verici bir konudur. Sonuç olarak, yaptığınız veya yapmadığınız şeyler toprağınızı mahvedebileceği gibi, en sevdiğiniz bitkilerin ihtiyaçlarını tam olarak da karşılayabilir.

Bizler en sevilen bitkiler hakkında konuşurken, aşırı hevesli bahçıvanlar ilkbaharda bahçıvan aletleriyle, örneğin çalılıklar ve ağaçsı bitkileri eşelerken görülebilir. Yalnızca “yapmış olmak” için iş olsun diye çalışmayın. Sonuç olarak, toprak işi yaparken orman gülleri, frenk üzümleri veya kızılcık gibi yassı köklüler başta olmak üzere özellikle bahçe bitkilerinin köklerine ve ayrıca uzun yeşil otlar veya nane gibi sürgünleri olan çim ve çalıların yetiştiği alanlara çok fazla zarar verebilirisiniz. Bu, toprak işinin yüzeye yakın olan köklere zarar verebildiği bir durumdur.